Όσιος Ευθύμιος, ένα ξεχωριστό πανηγύρι στις 6 Ιουνίου ,στο σπήλαιο που ασκήτεψε

Όταν βρέθηκα στο χωριό Βράσταμα της Ορεινής Χαλκιδικής, ψάχνοντας ένα παλαιό πέτρινο για ανακατασκευή, δεν φανταζόμουν ότι η επιλογή του σπιτιού που θα έφτιαχνα και θα κατοικούσα αργότερα, θα συνδεόταν με το πανηγύρι του Όσιου Ευθύμιου.

Ένας από τους ιδιοκτήτες ήταν πατέρας μοναχού, που τα βήματα του τον οδηγούν συχνά στο χωριό με τα πολλά πανηγύρια και ιδιαίτερα στου Όσιου Ευθύμιου.  Η πρώτη μου επαφή με το χωριό σημαδεύτηκε με την συμμετοχή μου στο πανηγύρι που γίνεται στην μνήμη του.

Επιφυλακτικός στην αρχή, άγνωστος ακόμη και με τους παλιούς ιδιοκτήτες του σπιτιού, δέχθηκα την απλόχερη φιλοξενία αυτών των ανθρώπων . Αν και συνηθίζεται οι κάτοικοι που δεν συνδέονται με το χωριό λόγω καταγωγής να αποκαλούνται "ξένοι", η ουσία της λέξης δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Όλοι μια παρέα σε κοινό τραπέζι, να συμμετέχουν για την προετοιμασία του φαγητού , να τρώνε μαζί , να τραγουδούν και να χορεύουν. Κάτοικοι του ίδιου χωριού, αλλά και άλλοι όπως η οικογένεια μου, άγνωστοι που γίναμε γνωστοί, μια παρέα μαζί. Η ιδιαίτερη ομιλία μεταξύ τους μου φαινόταν σαν ξένη γλώσσα, ποτέ μου δεν κατάφερα να εξοικειωθώ, αντίθετα με την γυναίκα μου που έχει έφεση να εγκληματίζεται γρήγορα και να μαθαίνει. Παρ’ όλα αυτά λόγοι ευγένειας πολλές φορές επέβαλαν να κουνώ το κεφάλι μου αφηρημένα αν και δεν καταλάβαινα τίποτε. Στην πορεία των χρόνων κατάλαβαν την αδυναμία μου και με δούλευαν πειραχτικά, ενώ εγώ συμπαθώ να παρακολουθώ να συνομιλούν μεταξύ τους στα Βρασταμνά, για να εξελίσσομαι ιδιωματικά. Έχουν σπουδαιότητα αυτές οι ιδιομορφίες στην γλώσσα εφόσον προσδιορίζουν τον τόπο καταγωγής. Κάτοικος του χωριού αφιέρωσε πολύ χρόνο για να συγκεντρώσει τις λέξεις και να φτιάξει ένα λεξιλόγιο. Ελπίζω να αξιοποιηθεί στο μέλλον το εργαλείο αυτό ,από τον τομέα γλωσσολογίας του πανεπιστήμιου.

Πέρυσι εθελοντικά με παρότρυνση του φίλου μου Αντώνη, συμμετείχα στην προετοιμασία του χώρου για την υποδοχή των κατοίκων που διανύουν μία από τις δυσκολότερες διαδρομές (5,5 χιλιόμετρα περίπου).  Ξεκινά από το χωριό Βράσταμα, περνά από το φυσικό σπήλαιο του Όσιου Ευθυμίου, για να καταλήξει και πάλι στο χωριό Βράσταμα (υψόμετρο 540μ) από άλλη διαδρομή σε άλλα τόσα χιλιόμετρα περίπου. Η πρόσβαση  μπορεί να γίνει με αυτοκίνητο και στην συνέχεια απαιτείται πεζοπορία για 15 λεπτά περίπου. Αυτό που εντυπωσιάζει κάθε πιστό και επισκέπτη είναι η εικόνα ανήμπορων σχεδόν γερόντων να φθάνουν μέχρι την σπηλιά.Η θέληση τις περισσότερες φορές ξεπερνά την σωματική αδυναμία. 

 Τα συναισθήματα ποικίλα από την συνεισφορά και την συμμετοχή σ’ αυτό το ξεχωριστό πανηγύρι. Μια σπηλιά σ’ ένα βράχο που στο παρελθόν υπήρξε το ασκητήριο των Οσίων Ευθυμίου και Ιωσήφ, είναι ο ιερός τόπος που συγκεντρώνεται κάθε χρόνο πλήθος κόσμου για να προσκυνήσουν και να συμμετάσχουν στις εκδηλώσεις του πανηγυριού που ακολουθούν  Θέλοντας πέρυσι να φυλάξω αυτές τις υπέροχες εικόνες έπαιξα ρόλο φωτογράφου και αποθανάτισα πολλά στιγμιότυπα που φαντάζουν σαν σήμερα.

Για φέτος οι Βρασταμνοί προσέρχονται στις 6 Ιουνίου και θα πραγματοποιήσουν πανηγυρική Θεία Λειτουργία προς τιμήν όλων των αγίων που είχαν ασκητέψει στην περιοχή. Η Ακολουθία θα αρχίσει στις 8 π.μ. ενώ μετά το πέρας της θα ακολουθήσει όπως και κάθε χρονιά το κουρμπάνι με φασολάδα που ετοιμάζουν με ιδιαίτερη επιμέλεια οι κάτοικοι των Βραστάμων  .

Ο Αντώνης πρωτοστατεί σ’ αυτές τις εκδηλώσεις, ενώ κάθε ηλικίας άτομα μαζεύονται γύρω του σαν το μελίσσι, κάτω από τα πλατάνια, δίπλα στα γάργαρα νερά στο ποταμάκι, για να τον συνοδέψουν στο τραγούδι και στον χορό. 

Την πρώτη φορά που πήγα εντυπωσιάστηκα και συνεχίζω να εντυπωσιάζομαι από την οργάνωση του χώρου με τραπέζια καρέκλες και άλλα απαραίτητα για την εξέλιξη του πανηγυριού. Όλα λειτουργούν σε πλήρη αρμονία, σαν να προηγήθηκε στρατιωτική προετοιμασία για το εξαιρετικό  αποτέλεσμα. Είναι δύσκολη η μεταφορά αντικειμένων, για τον λόγο ότι δεν υπάρχει άμεση πρόσβαση σε αυτοκίνητα. Τα μουλάρια και οι ανθρώπινες δυνάμεις κάνανε κουράγιο την θέληση, που ανέτρεψαν για άλλη μια φορά τα δεδομένα.

Ο τόπος είναι μια όαση να την επισκεφθεί ο καθένας, που θάθελε μια ξεχωριστή αύρα ηρεμίας και χαλάρωσης κι αν είναι δυνατόν να πλησιάσει πιο κοντά στους Αγίους. Τότε ίσως  η ψυχή του να γαλήνευε τα δύσκολα αυτά χρόνια που μας κατακλύζουν με τρόμο και μας φορτώνουν αγωνία για το μέλλον των παιδιών μας.

Τάσος Ορφανίδης

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΒΑΙΩΝ ΣΗΜΕΡΑ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΒΑΙΩΝ ΣΗΜΕΡΑ ...

 από Αφροδίτη Καρύδα

Η Κυριακή μετά το Σάββατο του Λαζάρου είναι η Κυριακή των Βαΐων. Πρόκειται για την τελευταία Κυριακή της Σαρακοστής και ταυτόχρονα η πρώτη ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδας. Ημέρα αφιερωμένη στην είσοδο του Ιησού στην Ιερουσαλήμ.

Την επόμενη ημέρα της ανάστασης του Λαζάρου, ο Ιησούς ζήτησε από τους μαθητές του, να του βρουν ένα γαϊδουράκι. Πάνω σε αυτό σκόπευε να πάει στην Ιερουσαλήμ. Εκείνες τις ημέρες είχε μαζευτεί πολύς κόσμος στην πόλη, για τον εορτασμό του Εβραϊκού Πάσχα. Το Εβραϊκό Πάσχα ήταν γιορτή που γινόταν σε ανάμνηση της απελευθέρωσης των Εβραίων από τους Αιγυπτίους.

Πάνω στο γαϊδουράκι, λοιπόν, εισήλθε ο Ιησούς στην Ιερή Πόλη. Ο λαός είχε ήδη μάθει για την Ανάσταση του Λαζάρου, αφού η Βηθανία απείχε μόλις 2,5 χιλιόμετρα από την Ιερουσαλήμ. Τόσο το θαύμα στη Βηθανία, όσο και η υπόλοιπη δράση του Ιησού οδήγησαν τον λαό να τον υποδεχθεί όπως όριζε το εθιμοτυπικό της υποδοχής των βασιλέων. Έστρωσαν κλαδιά (βάγια στα εβραϊκά) φοινίκων στους δρόμους από όπου περνούσε ο Ιησούς με το γαϊδουράκι και Τον επευφημούσαν τραγουδώντας «Ωσαννά ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, ο βασιλεύς του Ισραήλ».

Από τα βάγια, πήρε το όνομα η ημέρα αυτή. Με την είσοδο του Ιησού στην Ιερουσαλήμ ξεκινά το Θείο Δράμα. Επειδή όμως ταυτόχρονα γιορτάζεται η είσοδός του ως Βασιλέας στην Ιερουσαλήμ, η Εκκλησία καλεί τους πιστούς να γιορτάσουν καταλύοντας τη νηστεία και επιτρέποντας την βρώση ψαριών. Στις ημέρες μας, την Κυριακή των Βαΐων, όλες οι εκκλησίες στολίζονται με βάϊα. Επειδή στον ελλαδικό χώρο οι φοίνικες δεν απαντώνται συχνά για τον στολισμό χρησιμοποιούνται κλαδάκια δάφνης, ιτιάς, ελιάς ή μυρτιάς. Τα κλαδάκια αυτά μετά το πέρας της λειτουργίας, μοιράζονται στους πιστούς. Ο λαός μας πιστεύει ότι τα βάγια αυτά, έχουν ιαματικές και αποτρεπτικές για το κακό ιδιότητες.

Τα κάλαντα του Λαζάρου

Τα κάλαντα του Λαζάρου ακόμα επικρατούν στις επαρχίες της Ελλάδος.

Ανάλογα με εκείνα των Χριστουγέννων,οι Λαζαρίνες και τα Λαζαράκια

με το κοφινάκι τους το Πασχαλινό γυρνούν στα σπίτια,τραγουδώντας και

παροτρύνοντας τον Λάζαρο να αναστηθεί.

Χρόνια πολλά στους εορτάζοντες της Ελλάδας και του κόσμου.

από Ελένη Μέη Ασημακοπούλου (by eleni)

...............................................................................................................

Ἦρθε ὁ Λάζαρος, ἦρθαν τὰ Βάγια,

ἦρθε τῶν Βαγιῶν ἡ ἑβδομάδα.

Ξύπνα Λάζαρε καὶ μὴν κοιμᾶσαι,

ἦρθε ἡ μέρα σου καὶ ἡ χαρά σου.

Ποῦ ἤσουν Λάζαρε; Ποῦ ἤσουν κρυμμένος;

Κάτω στοὺς νεκρούς, σὰν πεθαμένος.

Δὲ μοῦ φέρνετε, λίγο νεράκι,

πού ῾ν᾿ τὸ στόμα μου πικρὸ φαρμάκι.

Δὲ μοῦ φέρνετε λίγο λεμόνι,

Πού ῾ν᾿ τὸ στόμα μου, σὰν περιβόλι.

Ἦρθε ὁ Λάζαρος, ἦρθαν τὰ Βάγια,

ἦρθε ἡ Κυριακὴ ποὺ τρῶν᾿ τὰ ψάρια.

Σήκω Λάζαρε καὶ μὴν κοιμᾶσαι,

ἦρθε ἡ μάνα σου ἀπὸ τὴν πόλη,

σοῦ ῾φέρε χαρτὶ καὶ κομπολόι.

Γράψε Θόδωρε καὶ σὺ Δημήτρη,

γράψε Λεμονιὰ καὶ Κυπαρίσσι.

Τὸ κοφνάκι μου θέλει αὐγά,

κι ἡ τσεπούλα μου θέλει λεφτά.

Σήμερα 04/04/2015 Ανάσταση του Λαζάρου

Σήμερα 04/04/2015 Ανάσταση του Λαζάρου

Ἀπολυτίκιον.

Ἦχος α'.

Τὴν κοινὴν Ἀνάστασιν πρὸ τοῦ σοῦ πάθους πιστούμενος, ἐκ νεκρῶν ἤγειρας τὸν Λάζαρον Χριστὲ ὁ Θεός· ὅθεν καὶ ἡμεῖς ὡς οἱ παῖδες, τὰ τῆς νίκης σύμβολα φέροντες, σοὶ τῷ νικητῇ τοῦ θανάτου βοῶμεν· Ὠσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος, ἐν ὀνόματι Κυρίου.

(από Αργυρώ Θεοφανίδου)

Τάφοι στην Αγία Γη και ο τάφος του αγίου Λαζάρου του θεολόγου Αθανασίου Μουστάκη

Ο ευαγγελιστής Ιωάννης κάνει εκτενή αναφορά στο φίλο του Χριστού Λάζαρο και στην ανάστασή του. Με αφορμή τη σχετική βιβλική διήγηση (Ιω. 11:38-47) θα δούμε κάποια στοιχεία από τη μορφολογία των τάφων της εποχής του Χριστού.

Ο Λάζαρος με τις αδελφές του ζούσαν στη Βηθανία ένα χωριό που βρισκόταν περίπου δεκαπέντε στάδια (τρία χιλιόμετρα) ανατολικά από την πόλη της Ιερουσαλήμ (Ιω. 11:18). Είναι γνωστά όσα προηγήθηκαν της αναστάσεως του Λαζάρου για το λόγο αυτό θα επικεντρώσουμε την προσοχή μας στα όσα διαδραματίσθηκαν έξω από το χωριό στον τόπο όπου γινόταν οι ταφές.

Το πρώτο στοιχείο που μας δίνει ο ευαγγ. Ιωάννης είναι ο τύπος του ταφικού μνημείου του αγίου Λαζάρου: «ἦν δὲ σπήλαιον«. Επρόκειτο για μνημείο με σπηλαιώδη μορφή. Από μία πρόχειρη αναζήτηση στο διαδίκτυο μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι κατά την έποχη του Χριστού υπήρχε μία ευρεία ποικιλία μνημείων στην Αγία Γη.

Ας δούμε κάποιους τύπους:

Σε αυτόν παρατηρούμε ότι υπάρχουν τρεις πύλες που περιβάλονται από κτιστές αψίδες και αυλή με πέτρινους τοίχους δεξιά και αριστερά για να συγκρατείται το χώμα. Στο εσωτερικό του συγκεκριμένου τάφου υπάρχουν λίθινες σαρκοφάγοι. ένα τόσο μεγάλο και φροντισμένο μνημείο ήταν τόπος ταφής πολλών ανθρώπων.

Στο σημείο αυτό να σημειώσουμε ότι οι Εβραίοι δεν επέτρεπαν την εκταφή, καθώς τη θεωρούσαν ως βεβήλωση για το νεκρό, συνέλεγαν όμως τα οστά και τα τοποθετούσαν σε λίθινα ή πήλινα οστεοφυλάκια. Κατά συνέπεια, οι χώροι ταφής των μεγάλων οικογενειών ήταν ευρύχωροι με πολλές θέσεις απόθεσης νεκρού, όπως διακρίνουμε στην επόμενη φωτογραφία.

Ένας άλλος τύπος ήταν σκαμμένος στην πέτρα με κίονες στην πρόσοψη, όπως ο λεγόμενος τάφος του Ζαχαρία, φωτογραφία του οποίου ακολουθεί:

Οι τάφοι που αναφέραμε ήδη ανήκαν σε ευκατάστατες οικογένειες, οι οποίοες είχαν τη δυνατότητα να κατασκευάσουν και να σηντηρήσουν μνημείο τέτοιου μεγέθους.

Οι περισσότεροι Ιουδαίοι δεν είχαν αυτή τη δυνατότητα και έθαβαν τους νεκρούς τους σε απλούστευρες καταστευές.

Ο σπηλαιώδης τάφος που εικονίζεται στην επόμενη φωτογραφία είναι από τηνπρώϊμη εποχή του χαλκού (από το 3.000 π.Χ.).

Είναι πολύ απλούστερος από τους άλλους. Ουσιαστικά είναι μία σπηλιά με απλή διαμόρφωση της εισόδου της. Χρήση παρόμοιων μνημείων συναντάται και στην Παλαιστίνη του 1ου μ.Χ. αιώνα.

Από τη σημείωση του ευαγγ. Ιωάννη «ἦν δὲ σπήλαιον» οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι ο τάφος του αγίου Λαζάρου πρέπει να έμοιαζε με αυτόν.

Πράγματι οι φωτογραφίες που ακολουθούν από το μνημείο που θεωρείται ως ο τάφος του Λαζάρου δείχνουν ότι είναι κάπως έτσι.

Το μνημείο στη σημερινή του μορφή έχει αρκετό βάθος και για να φθάσεις στο χώρο που βρίσκεται η κρύπτη θα πρέπει να κατέλθεις αρκετά σκαλοπάτια.

Ο τάφος του Λαζάρου βρίσκεται στο βάθος του μνημείου και έχει τη μορφή ταφικού δωματίου. Ο χώρος της σπηλιάς έχει διαμορφωθεί κατάλληλα για να δεχτεί το νεκρό σώμα.

Ένα ενδιαφέρον σημείο είναι ο τρόπος με τον οποίο έκλειναν οι τάφοι. Σε κάποιες περιπτώσεις υπήρχαν λίθινες θύρες.

Ένας άλλος τύπος θύρας ήταν αυτός που εικονίζεται αμέσως μετά. Επρόκειτο για μία πέτρα σκαλισμένη στο περίγραμμα της θύρας του μνημείου από τη μία μεριά και φαρδύτερη από την άλλη. Εφάρμοζε όπως μερικά πώματα σε μπουκάλια.

Στην περίπτωση του Λαζάρου, αν δεχθούμε ότι το μνημείο που σήμερα θεωρείται ο τάφος του μάλλον ήταν κάτι τέτοιο (αν ήταν στην έξοδο του τάφου) ή μία πλάκα (αν ήταν στην οροφή του ταφικού θαλάμου). Ο Χριστός, κατά τον άγιο Ιωάννη είπε «ἄρατε τὸν λίθον» (Ιω. 11:39). Μία καλή μετάφραση θα ήταν «σηκώστε την πέτρα» αλλά θα μπορούσε να αποδωθεί και «απομακρύνετε την πέτρα» ή «βγάλτε την πέτρα». Στην πρώτη περίπτωση θα ήταν δυνατό να άναφέρεται στο λίθο της οροφής του ταφικού θαλάμου, ο οποίος θα ήταν οριζόντιος, στις άλλες περιπτώσεις είτε στο λίθο της εισόδου είτε στον λίθο που έκλεινε τον ταφικό θάλαμο.

Ο τρίτος τρόπος με τον οποίο έκλειναν τα ταφικά μνημεία φαίνεται ότι δεν ταιριάζει στην περίπτωση του αγίου Λαζάρου, αλλά στον τάφο του Χριστού.

Το μνημείο ήταν σκαμμένο σε βράχο και το έκλεινε μια κυλινδρική πέτρα, η οποία έπρεπε να κυλίσει για να αποκαλύψει το άνοιγμα του μνημείου. Ο ευαγγ. Ιωάννης και στην περίπτωση του τάφου του Χριστού χρησιμοποιεί το ρήμα «αἴρω». Ο λίθος ήταν «ἠρμένος ἐκ τοῦ μνημείου» (Ιω. 20:1). Οι άλλοι ευαγγελιστές όμως αναφέρονται σε κυλινδρικό λίθο ό οποίος έπρεπε να κυλιθεί.

Ματθαίου 27:60 «προσκυλίσας λίθον μέγαν» κατά την ταφή.

Ματθαίου 28:2 «ἀπεκύλισεν τὸν λίθον» ο άγγελος.

Μάρκου 15:46 «προσεκύλισεν λίθον» κατά την ταφή.

Μάρκου 16:2 «τὶς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον;» αναρωτιούνται οι Μυροφόρες.

Μάρκου 16:3 «θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος» τελικά.

Λουκά 24:2 «εὖρον τὸν λίθον ἀποκεκυλισμένον ἀπὸ τοῦ μνημείου» οι Μυροφόρες.

Από τα παραπάνω χωρία πρέπει να θεωρήσουμε βέβαιο ότι ο τάφος του Χριστού είχε καλυμμένη την είσοδό του από κυλινδρικό λίθο.

 

Στις προηγούμενες φωτογραφίες φαίνεται πως ακριβώς λειτουργούσε το σύστημα. Μάλιστα, σε κάποιες περιπτώσεις, όπως στη δεύτερη, υπήρχε λαξευμένος οδηγός ό οποίος βοηθούσε να μην πέσει ο κυλινδρικός λίθος. Η φωτογραφία αυτή προέρχεται από τον τάφο της βασιλικής οικογένειας τηςΑδιαβηνής και βρίσκεται έξω από την Ιερουσαλήμ. Η οικογένεια αυτή, ηγεμόνες ενός μικρού βασιλείου, βορειοανατολικά από την Αγία Γη, προσηλυτίσθηκε στον ιουδαϊσμό.

Παρόμοιας μορφής ήταν και ο τάφος της απογόνου των Ασμοναίων βασίλισσαςΜαριαμνής, αγαπημένης συζύγου του Ηρώδη, ο οποίος τελικά τη δολοφόνησε.

πηγή:amoustakis.wordpress.com

Άγιες μέρες του Πάσχα, η νηστεία,ο εκκλησιασμός…Θρησκευτική πίστη ή παράδοση;

Πάσχα: Θρησκευτική πίστη ή παράδοση;

Τις άγιες μέρες του Πάσχα, η νηστεία, ο εκκλησιασμός, αλλά και τα έθιμα που χαρακτηρίζουν τη μεγάλη αυτή γιορτή της χριστιανοσύνης έρχονται πάλι στο προσκήνιο. Ταυτόχρονα, διαφαίνονται και οι θρησκευτικές πεποιθήσεις και αξίες του καθενός, ανάλογα με το πώς επιλέγει να γιορτάσει το Πάσχα.

Πώς όμως αντιμετωπίζει το ζήτημα της πίστης στον Θεό ο σύγχρονος άνθρωπος

Παρόλο που στη σύγχρονη εποχή οι άνθρωποι παραπονιούνται για έλλειψη χρόνου και αποξένωση, ωστόσο πάντα βρίσκουν χρόνο για να βρεθούν με τους δικούς τους και να επικοινωνήσουν με αγαπημένα τους πρόσωπα με αφορμή τις γιορτινές μέρες.

 Με αυτό τον τρόπο, ακολουθούν μια βαθύτερη παράδοση πίστης στο Θεό. Οι άνθρωποι αυτοί, ενώ μπορεί να μη δείχνουν σημάδια πίστης τον υπόλοιπο χρόνο -με την έννοια του να είναι ενεργά αναμεμιγμένοι με την εκκλησία- ωστόσο εκδηλώνουν την πίστη τους με έργα.

Ακόμα και το κεράκι που θ’ ανάψει κανείς αποτελεί ένδειξη πίστης, με την έννοια μιας βαθύτερης πεποίθησης ότι υπάρχει κάτι πέρα και πάνω από τον άνθρωπο, κάτι μεγαλύτερο, ανώτερο και καλύτερο.

‘Παναγιά μου βόηθα’, ‘Χριστέ μου’, ‘Για τ’ όνομα του Θεού’, είναι μόνο μερικές από τις εκφράσεις ή τις επικλήσεις που καθημερινά χρησιμοποιούν εκατομμύρια άνθρωποι στη χώρα μας, αλλά και -σε παρόμοιες μορφές- σε ολόκληρο τον κόσμο

Η έννοια του Θεού και της πίστης σε αυτόν είναι βαθιά ριζωμένη στη γλώσσα, κάτι που δεν είναι απλώς σχήμα λόγου, αλλά επίσης αντικατοπτρίζει μια βαθύτερη ανάγκη του ανθρώπου: να πιστεύει σε κάτι ανώτερο από τον ίδιο.

Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμα και τα άτομα που δεν πιστεύουν ή πιστεύουν περισσότερο από παράδοση παρά από συνειδητή πίστη, στις δύσκολες στιγμές τους επικαλούνται τον Θεό.

Και βέβαια, δεν πρέπει να ξεχνάμε ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα: τις εκκλησίες που γεμίζουν τις άγιες αυτές μέρες από άτομα όλων των ηλικιών και κοινωνικών και οικονομικών στρωμάτων, που συνήθως δεν επισκέπτονται τακτικά την εκκλησία.

Γιατί όμως οι άνθρωποι πιστεύουν στο Θεό;

Σύμφωνα με μια άποψη, οι άνθρωποι έχουν την ανάγκη να πιστεύουν στο Θεό διότι αισθάνονται μόνοι και ανήμποροι σε έναν ξένο κόσμο. Η πίστη αυτή αναπτερώνει το ηθικό και τις ελπίδες του ανθρώπου και τον βοηθάει να αισθανθεί ότι όλα είναι βάσει κάποιου σχεδίου και κάποιας ανώτερης λογικής την οποία δεν αντιλαμβάνεται, αλλά η οποία τον έχει λάβει υπόψιν της και τον φροντίζει.

Σύμφωνα με μια άλλη άποψη, οι άνθρωποι πιστεύουν στο Θεό από την αίσθηση της ανθρώπινης αδυναμίας του και του πεπερασμένου της φύσης τους και χρειάζονται τον Θεό να τους συντροφεύει, να τους παρηγορεί και να τους στηρίζει στις δύσκολες στιγμές.

Εδώ δεν θα πρέπει να ξεχάσουμε ότι υπάρχουν τρία βασικά χαρακτηριστικά τα οποία συνθέτουν την ανθρώπινη φύση: η λογική, η θέληση και η αγάπη.

Τα ίδια αυτά χαρακτηριστικά προβάλλονται και στην εικόνα του Θεού, όπου η λογική γίνεται η άπειρη γνώση του και οι άνθρωποι τον θεωρούν παντογνώστη, η θέληση γίνεται άπειρη βούληση και η αγάπη γίνεται άπειρη αγάπη για τον κάθε άνθρωπο, που βέβαια είναι δεκτός στους κόλπους της εκκλησία.

Η πίστη αποτελεί μέρος της ατομικής ταυτότητας του καθενός και συχνά περιλαμβάνει ένα ολόκληρο σύστημα αξιών και ηθικών αρχών. Η ανάγκη του ανθρώπου να πιστεύει σχετίζεται με την ανάγκη του να ζει σε οργανωμένη κοινωνία που διέπεται από εσωτερικούς κι εξωτερικούς κανόνες.

Δεν είναι τυχαίο ότι τα θρησκευτικά διδάγματα, όπως είναι οι 10 Εντολές εμπεριέχουν αξίες και νόμους που είναι απαραίτητοι για να λειτουργήσει ομαλά μια κοινωνία.

Ένας άλλος βασικός λόγος της πίστης είναι ότι αυτή χαρακτηρίζει την εθνική ή συλλογική ταυτότητα ενός λαού και αποτελεί μέρος της παράδοσής του. Έτσι, οι άνθρωποι γαλουχούνται σε ένα κλίμα πίστης και αυτό αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ζωής τους.

Η καταγωγή της εικόνας του Θεού

Η καταγωγή και η φύση της εικόνας του Θεού εξακολουθεί ν’ αποτελεί σημαντικό θέμα μελέτης της θρησκείας. Η ψυχαναλυτική άποψη, που ξεκινάει από τις θεωρίες του Σίγκμουντ Φρόιντ, κυριαρχεί στη θεωρία και την έρευνα σχετικά με την εικόνα του Θεού.

Ο Φρόιντ είδε την εικόνα του Θεού σαν μια ιδανική πατρική μορφή η οποία προέρχεται από το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα. Σύμφωνα με τον Φρόιντ, η πατρική φιγούρα εσωτερικεύεται στον άνθρωπο όταν έρχεται η λύση του οιδιπόδειου συμπλέγματος στην παιδική ηλικία και αυτή η εικόνα στη συνέχεια προβάλλεται στους ουρανούς σαν ένας προστατευτικός, παντογνώστης και γεμάτος αγάπη πατέρας.

Aλλοι θεολόγοι ερευνητές επισημαίνουν ότι η εικόνα του Θεού έχει και πολλά στοιχεία που θυμίζουν και τη μητέρα, ενώ υπάρχουν και κάποιοι άλλοι ερευνητές που θεωρούν ότι η θεϊκή εικόνα έχει και στοιχεία από τις φιγούρες του παππού και της γιαγιάς.

Ο Καρλ Γιούνγκ δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην εικόνα του Θεού και την εικόνα του ανθρώπου, οι οποίες έχουν πολλές ομοιότητες, αφού θεωρεί ότι οι άνθρωποι βλέπουν τον Θεό σαν τον εαυτό τους, κρατώντας μόνο τα προτερήματα κι όχι τα ανθρώπινα ελαττώματα.

Πίστη και γιορτές

Η θρησκευτική πίστη εκδηλώνεται εντονότερα τις μέρες των γιορτών, οι οποίες αποτελούν μια καλή ευκαιρία για τον καθένα να βρει λίγο χρόνο στο πολυάσχολο πρόγραμμά του και να κοιτάξει εντός του, εξετάζοντας όχι μόνο την πίστη του, αλλά κυρίως τον εαυτό του και τις αξίες του.

*Η Δρ Λίζα Βάρβογλη, Ph.D. Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, είναι επιστημονική συνεργάτις της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ των ΗΠΑ.

health.in.gr

Ηχοτοπία βυζαντινών ναών στη Θεσσαλονίκη

ΓΙΩΤΑ ΜΥΡΤΣΙΩΤΗ

Στις μετρήσεις ηχογραφήθηκαν ψαλμοί και ύμνοι από τη χειρόγραφη παράδοση, τόσο του μοναστικού όσο και του νεο-Σαββαϊτικού τυπικού, ερμηνευμένοι από ψάλτες, χορωδίες και σολίστ, από ποικίλες θέσεις των ναών (κεντρικό κλίτος, τρούλους, πλευρικά κλίτη, υπερώο).

Στον παγκόσμιο ψηφιακό χάρτη μπαίνει η βυζαντινή Θεσσαλονίκη και η λατρευτική μουσική της παράδοση. Μια βάση δεδομένων με τα ηχοτοπία βυζαντινών ναών, που δημιουργεί πανεπιστήμιο της Αμερικής, δίνει τη δυνατότητα πρόσβασης στην ακουστική των μνημείων για την ακριβέστερη ερμηνευτική απόδοση της αρχαίας λατρευτικής μουσικής κληρονομιάς.

Το περασμένο καλοκαίρι, βυζαντινοί ναοί της Θεσσαλονίκης πλημμύρισαν από ψαλμούς του 14ου και του 15ου αιώνα. Προεξάρχοντες και λειτουργοί, παιδική χορωδία και σολίστες, αναβίωναν στιγμές της λατρευτικής μουσικής παράδοσης, ψάλλοντας ή απαγγέλλοντας σύμφωνα με το τυπικό της βυζαντινής τελετουργίας.

Οκτώ ναοί

Απέναντί τους δεν είχαν λάτρεις της εκκλησιαστικής μουσικής αλλά μια επιστημονική ομάδα κορυφαίων πανεπιστημίων της Αμερικής, που έβαλε στο μικροσκόπιο της έρευνας την ακουστική των βυζαντινών ναών της Θεσσαλονίκης. Οκτώ μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς (UNESCO) οι χώροι του διερευνητικού προγράμματος «...of bodies and spirits: Saundscapes of Byzantine Thessaloniki» (…σωμάτων τε και πνευμάτων: Ηχοτοπία της Βυζαντινής Θεσσαλονίκης), που χρηματοδοτείται από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια (UCLA).

Διαπρεπείς ερευνητές, μουσικολόγοι, μηχανικοί, αρχιτέκτονες, βυζαντινολόγοι πανεπιστημίων των ΗΠΑ (UCLA, USCΝ, Ν. Τζέρσεϊ, Βοστώνης, City University του Λονδίνου), με επικεφαλής την καθηγήτρια Βυζαντινής Τέχνης, Σάρον Γκέρστελ, από το πανεπιστήμιο του Λος Αντζελες και τον Κρις Κυριακάκη (USCN), επιχείρησαν προσομοιώσεις βυζαντινών λειτουργικών ακολουθιών, για να πετύχουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό την ηχητική αναπαράσταση μιας βυζαντινής λειτουργίας.

Με εργαλεία τον πλέον εξελιγμένο τεχνολογικά ψηφιακό εξοπλισμό για την ηχητική χαρτογράφηση του χώρου με υψηλή ακρίβεια, οι ερευνητές πραγματοποίησαν ακουστικές μετρήσεις σε διαφορετικούς, τυπολογικά και χρονολογικά, ναούς: Αχειροποίητο (5ος αι.), Αγίας Σοφίας (8ος αι.) Παναγία Χαλκέων (11ος αι.) και τους μοναστικούς ναούς Αγίου Νικολάου Ορφανού, Αγίων Αποστόλων, Αγίας Αικατερίνης, Προφήτη Ηλία και Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (14ος αι.).

Στις μετρήσεις ηχογραφήθηκαν ψαλμοί και ύμνοι από τη χειρόγραφη παράδοση, τόσο του μοναστικού όσο και του νεο-Σαββαϊτικού τυπικού, αντίφωνα από τους πρωτοχριστιανικούς αιώνες, κοντάκια του Ρωμανού του Μελωδού και κανόνες από ποικίλες θέσεις των ναών (κεντρικό κλίτος, τρούλους, πλευρικά κλίτη, υπερώο).

Εξαίρετοι ψάλτες της Θεσσαλονίκης, με προεξάρχοντα τον καθηγητή Βυζαντινής Μουσικολογίας και ψαλτικής τέχνης του ΑΠΘ π. Σπυρίδωνα Αντωνίου, απέδωσαν ιερατικές εκφωνήσεις και στάσεις από τον Ακάθιστο Υμνο, που επαναλήφθηκαν σε όλους τους ιστορικούς ναούς για τη συγκριτική μελέτη ακουστικής. Παράλληλα, χορωδία και σολίστες της «Schola Cantorum» (εργαστήριο ψαλτικής), υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Νεκτάριου Αντωνίου, έψαλαν συνθέσεις της βυζαντινής μελοποιίας.

Συμπεράσματα

Μολονότι τα ηχητικά ντοκουμέντα βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της επεξεργασίας, τα πρώτα αποτελέσματα ανακοίνωσε ο αρχαιολόγος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης, Κωνσταντίνος Ράπτης, στο 28ο Αρχαιολογικό Συνέδριο Μακεδονίας-Θράκης. Η έρευνα έδειξε εξαιρετική ακουστική στην Αγία Αικατερίνη και στους μικρών διαστάσεων μοναστικούς ναούς του 14ου αιώνα, όπου τρεις-τέσσερις φωνές αρκούσαν να πληρώσουν ηχητικά τον χώρο. Αντίθετα, στους μεγάλους ναούς, την Παναγία Αχειροποιήτου και την Αγία Σοφία, το άριστο ηχητικό αποτέλεσμα ήταν εφικτό από πολυπληθή ομάδα ψαλτών. Εκστασίασαν οι παιδικές φωνές, όταν αναβίωσαν στον ναό της Του Θεού Σοφίας τους ήχους της χορωδίας ορφανών παιδιών που, σύμφωνα με τις πηγές, έψαλε για τελευταία φορά στο εσωτερικό του ναού, στα μέσα του 15ου αιώνα.

Έντυπη

kathimerini.gr